
ابتدا بهتر است سوال فوق را قدری روشن كرده و سپس پاسخ آن را بیان كنیم.
ما به عنوان مسلمان میدانیم كه خداوند متعال احكامی را برای ما مقرر داشته است و انجام آنها را از ما خواسته است.
. برای شناخت تفصیلی این احكام، باید فقه و علوم وابسته به آن را همچون ادبیات عرب (صرف و نحو)، معانی و بیان، لغت، رجال، تفسیر، درایه و علم الحدیث و اصول فقه را آن چنان آموخت تا شخص بتواند خود با مراجعه به ادله احكام، آنها را استنباط و استخراج نماید. از سوی دیگر از آنجا كه بدیهی است همه كس نمیتواند مجتهد شود، لذا لازم است كسانی كه مجتهد نیستند برای شناخت اجمالی احكام شرعی به مجتهدین جامع الشرایط مراجعه كرده و از ایشان تقلید نمایند.
مجتهدین و به تعبیر دیگر فقها در بسیاری از احكام شرعی اتفاق عقیده دارند اما در برخی احكام نیز اختلاف عقیده دارند.
حال سوال این است كه وقتی خدا یكی است، پیامبر(ص) و كتاب آسمانی یكی است و دوازده امام معصوم(ع) بعد از پیامبر(ص) مفسر و مبیین شریعتاند، این اختلافات در میان فقهاء چه جایگاهی دارد؟ و چطور است كه یكی كاری را واجب میداند دیگری مستحب، یكی كاری را حرام و مبطل عمل میداند ولی دیگری آن را حرام میداند ولی مبطل عمل نمیداند، یكی چیزی را شرط میداند و دیگری شرط نمیداند؟
برای پاسخ به سوال فوق لازم است ابتدا فرق میان فقه و شریعت بیان شود. شریعت به معنای مجموعه دستورات و احكامی است كه خداوند متعال برای انسانها مقرر داشته است و توسط پیامبر(ص) و ائمه اطهار(ع) تبیین شده است.[1]
در شریعت هیچ گونه اختلافی وجود ندارد. یعنی این گونه نیست كه خداوند متعال دو حكم مختلف را برای یك موضوع وضع كرده باشد یا ائمه اطهار(ع) برای یك فعل یا ترك فعل دو یا چند حكم مختلف را بیان كرده باشند. در شریعت هیچ اختلافی نه در احكام و نه در اعتقادات آن وجود ندارد و اصولاً یكی از معجزات قرآن كریم ـ به عنوان آیینة شریعت ـ همین است.
قرآن میگوید: «ولو كان من عند غیرالله لوجدوا فیه اختلافاً كثیراً»
«اگر قرآن از پیش غیرخدا بود در آن اختلاف زیادی را مییافتند.»
و از آن جا كه در شریعت هیچ اختلافی نیست، روایان و اصحاب ائمه(ع)، گاه از ایشان سوال میكردند كه اگر دو خبر مختلف از شما نقل شود به كدامیك عمل كنیم؟ یعنی پیش فرض سوال كننده این بوده كه در شریعت هیچ اختلافی نیست و لذا اگر یك راوی، روایتی را مغایر با روایت راوی دیگر از یك امام(ع) یا دو امام(ع) نقل كند، قطعاً یكی از این دو نادرست است حال برای شناخت روایت مطابق واقع چه باید كرد؟ ائمه اطهار(ع) هم بر این پیش فرض مهر تایید زده و لذا راههایی را برای پیدا كردن حكم واقعی شریعت بیان كردهاند. نزد فقها روایاتی كه بیانگر این راهها میباشند به «اخبار علاجیه» معروفند.
تا به حال معنای شریعت را دانستیم. اما ببینیم فقه به چه معناست؟ فقه به معنای فهم احكام شریعت از روی ادله تفصیلی آنهاست.[2]...
نوشته شده توسط یاسر طاهری در چهارشنبه 11 آبان 1384 » ساعت 02:11 ق.ظ
ویرایش شده در چهارشنبه 11 آبان 1384
» ساعت 03:11 ق.ظ
ادامه مطلب